Filter resultaten
Thema
Toon alles
Type
berichten gevonden
Monitor Veiligheid
Onderwerpen

Veiligheid en (on)veiligheidsbeleving in Fryslân

Fryslân behoort al jaren tot de veiligste provincies van Nederland. Veiligheid is essentieel voor een leefbare omgeving. Naarmate de leefomgeving veiliger is, neemt de participatie toe en voelen mensen zich meer verantwoordelijk voor hun leefomgeving. Bovendien zijn mensen die zich veilig voelen gelukkiger en tevredener met het leven. Om een beeld te geven van de veiligheid in Fryslân, wordt in deze monitor zowel de objectieve als de subjectieve veiligheid weergegeven. De objectieve veiligheid gaat over wat zich daadwerkelijk afspeelt aan criminaliteit en overlast. De subjectieve veiligheid geeft aan hoe mensen de veiligheid beleven: hoe veilig of onveilig voelen zij zich nu werkelijk?

Een aantal zaken vallen op. Ten eerste staat Fryslân er op bijna alle door ons onderzochte vlakken beter voor dan het landelijk gemiddelde. Wat betreft ontwikkeling door de tijd zien, zien we in tegenstelling tot eerdere jaren echter dat niet alle trends positief zijn. Zo daalt het aantal geregistreerde misdrijven sinds 2017 nauwelijks meer. Het aandeel inwoners dat aangeeft slachtoffer te zijn geweest van (traditionele) criminaliteit en aangeeft zich weleens onveilig te voelen, is de afgelopen twee jaar zelfs licht gestegen. Wel positief is dat de online criminaliteit tussen 2021 en 2023 is gedaald.

Stagnerende daling geregistreerde misdrijven

In 2023 registreerde de politie in Fryslân 20.760 misdrijven. Dat is fors minder dan in 2010, toen er 31.795 misdrijven werden geregistreerd. Ook per hoofd van de bevolking was er sprake van een forse daling in geregistreerde misdrijven, van 49 per 1000 inwoners in 2010 naar 31 per 1000 inwoners in 2023. Het aantal misdrijven daalde vooral tussen 2010 en 2017, sindsdien bleef het aantal misdrijven redelijk gelijk.

Het aantal geregistreerde misdrijven per 1000 inwoners ligt in Fryslân substantieel lager dan het landelijk gemiddelde. Opvallend is dat het aantal geregistreerde misdrijven per hoofd van de bevolking in Leeuwarden (55) een stuk hoger ligt dan in andere gemeenten in Fryslân. Dit past in het landelijke beeld van hogere criminaliteitscijfers in stedelijke gebieden ten opzichte van het platteland.

De daling in het aantal geregistreerde misdrijven kan duiden op minder criminaliteit, maar heeft deels ook te maken met een afnemende aangiftebereidheid: die daalde in Fryslân tussen 2012 en 2021 namelijk met ongeveer 36% (CBS, 2021).

i ?

Bekijk op volledige grootte

Steeds minder inwoners van Fryslân verdachte

Het aantal en aandeel inwoners van Fryslân dat wordt verdacht van een misdrijf, daalde de afgelopen jaren hard. Tussen 2010 en 2023 halveerde het aandeel inwoners dat als verdachte geregistreerd stond zelfs bijna, van 142 naar 77 per 10.000. De daling in het aandeel verdachten was in de rest van Nederland scherper dan in Fryslân. Terwijl 14 jaar geleden het aandeel inwoners dat verdacht werd van een misdrijf in Fryslân nog fors lager lag dan het landelijk gemiddelde (142 om 165 per 10.000 inwoners), was dit verschil vorig jaar gekrompen tot 3 personen per 10.000 inwoners (77 om 80).

 

Wat betreft verschillen tussen gemeenten, is Leeuwarden opnieuw de negatieve uitschieter, waar met 118 per 10.000 een fors groter deel van de bevolking als verdachte van een misdrijf staat geregistreerd dan in de overige Fryske gemeenten. Mannen worden ruim vier keer zo vaak verdacht van een misdrijf als vrouwen (124 om 30 per 10.000 inwoners). Uitgesplitst naar type misdrijf, worden inwoners van Fryslân worden relatief het vaakst verdacht van vermogensmisdrijven. Hieronder vallen onder andere diefstal, inbraak, valsheid in geschrifte en heling.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Online criminaliteit daalt, maar offline criminaliteit stijgt

In 2023 gaf 15 procent van de inwoners van Fryslân aan slachtoffer te zijn geweest van zogeheten traditionele criminaliteit. Hieronder vallen geweld, inbraak, diefstal en vernieling. Dat is na Zeeland en Drenthe het laagste percentage van Nederland. Landelijk gaf 20 procent aan slachtoffer te zijn geweest. Het percentage inwoners van Fryslân dat slachtoffer was van een (traditioneel) misdrijf lag in 2023 iets hoger dan in 2021, toen maar 12 procent van de inwoners van Fryslân zei in de afgelopen 12 maanden slachtoffer te zijn geweest van een misdrijf.

Het tegenovergestelde zien we als we kijken naar online criminaliteit. Ondanks de steeds verdergaande digitalisering van de samenleving, nam het percentage inwoners dat zei slachtoffer te zijn geweest van cybercriminaliteit, waaronder zaken vallen zoals hacking en online oplichting en fraude, tussen 2021 en 2023 iets af. Wellicht speelt een toenemende bewustwording van de risico’s van online gedrag hierin een rol.

In 2023 was 14 procent van de inwoners van Fryslân slachtoffer van online criminaliteit, ten opzichte 16 procent landelijk. De meeste inwoners van Fryslân die in 2023 slachtoffer waren van online criminaliteit, vielen ten prooi aan online oplichting en fraude. In de meeste gevallen ging het om aankoopfraude (7 procent). Dat wil zeggen dat online gekochte producten of diensten niet werden geleverd, terwijl ze wel betaald waren.

Slechts een minderheid van de mensen die zegt slachtoffer te zijn geweest van een misdrijf, is bereid hiervan aangifte te doen. In 2023 was ongeveer 32% van de inwoners van zowel Fryslân als Nederland bereid aangifte te doen van traditionele criminaliteit. In 2021 gaf nog slechts 23% procent van de inwoners van Fryslân aan aangifte van traditionele criminaliteit te hebben gedaan, dus de aangiftebereidheid in de provincie zit in de lift. De aangiftebereidheid is het hoogst voor vermogensdelicten. Hieronder vallen inbraak, diefstal en beroving.

Van online criminaliteit wordt gemiddeld minder aangifte gedaan dan van traditionele criminaliteit. Ongeveer 17% van de inwoners van Fryslân die slachtoffer waren van online criminaliteit, was in 2023 bereid tot aangifte. Landelijk lag dit percentage op 18%.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Verkeer vaakst bron van overlast

Overlast kan de dagelijkse leefomgeving van mensen flink verstoren. Bewoners kunnen last hebben van verkeersoverlast, fysieke en sociale overlast. Vormen van fysieke overlast zijn bijvoorbeeld vernielingen of zwerfvuil. Bij sociale overlast gaat het onder andere om rondhangende jongeren of dronken mensen op straat. Met name sociale overlast heeft impact op het oordeel over de buurt. Als men daar vaak hinder van ondervindt, is men vaker negatief over de buurt.

In 2023 was verkeersoverlast de vaakst voorkomende vorm van overlast onder inwoners van Fryslân. Een kwart van de inwoners van Fryslân ervoer één of meer vormen van verkeersoverlast, terwijl 15% fysieke en 9% sociale overlast ervoer. Deze percentages liggen onder het nationale gemiddelde, wat wellicht te maken heeft met het landelijke karakter van Fryslân. Overlast hangt namelijk sterk samen met de stedelijkheid van de woonomgeving.

De soort verkeersoverlast waarvan inwoners aangaven het vaakst last te hebben, was te hard rijdend verkeer (18%). Hondenpoep (13%) en rondhangende jongeren (4%) zijn de vaakst genoemde vormen van fysieke en sociale overlast.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Inwoner van Fryslân voelt zich iets minder veilig

Ruim één op de vier inwoners van Fryslân (29%) voelt zich weleens onveilig. Landelijk is dat meer dan één op de drie (35%). Ook in de eigen buurt voelen inwoners van Fryslân zich veiliger dan het landelijk gemiddelde: 10% van de inwoners van Fryslân geeft aan zich in eigen buurt weleens onveilig te voelen, tegenover 15% landelijk. Het aandeel mensen dat zich, zowel in de buurt als in het algemeen, weleens onveilig voelt, is in 2023 licht gestegen ten opzichte van 2021. Daartegenover staat dat het aandeel mensen dat aangeeft zich vaak onveilig te voelen, stabiel laag is: In 2023 gaven ongeveer even weinig mensen aan zich vaak onveilig te voelen als twee jaar eerder (2% zowel landelijk als in Fryslân).

Het tegengaan van gevoelens van onveiligheid is in de afgelopen jaren een bijna net zo belangrijk doel van overheden geworden als de bestrijding van criminaliteit en onveiligheid zelf. Veiligheidsbeleving hangt namelijk niet altijd samen met criminaliteitscijfers. Bij een gelijk criminaliteitsniveau kan de één zich wel, en de ander zich niet veilig voelen. Andere aspecten die een rol kunnen spelen bij de veiligheidsbeleving zijn onder andere de ervaren kwetsbaarheid, het gevoel ‘erbij te horen’ en de sociale samenhang in de buurt.

i ?

Bekijk op volledige grootte

Meer weten?

Heeft u vragen of wilt u meer informatie? Zoekt u specifieke cijfers? We helpen u graag verder! Neem contact op met:

dr. Chaïm La Roi
dr. Chaïm La Roi Senior onderzoeker E-mail Chaïm LinkedIn 0625076610
dr. Chaïm La Roi
dr. Chaïm La Roi Senior onderzoeker